Главная : Содержание : Файлы : Поиск : Связь : Ссылки

Алфавитный указатель : Список файлов : Форум : E-mail

Жыж

Жыж (Жыжаль, литовск.(у др.яцвягов): Знiч)

"Согласно беларускому преданью, дух огня, который постоянно расхаживает под землей, испуская из себя пламя. Если Жыж ходит тихо, то согревает только почву, если быстро, то производит пожары, истребляющие леса, сенокосы и нивы." (8)

"У беларускiх павер'ях — міфічная істота¹⁸, бажаство падземнага агню, увасабленне пажару. Жыжаль жыве пад зямлёй, выкідваючы час ад часу з сябе страшнае полымя. Паданне гаворыць аб тым, што ў звычайным, спакойным стане¹⁹ ён крочыць пад зямлёй ціха, павольна, абаграваючы сваім полымем зямлю; калі ж ён раз'юшыцца²⁰ і пачне паскараць свае крокі²¹, то полымя прарываецца на паверхню зямлі, і ад яго загараюцца лясы, балоты, лугі, хлеб на палях, высушваецца зямля. Калі раптоўна²² пачынаюцца стыхійныя (часцей за ўсё — лясныя) пажары, беларусы гавораць: "Жыжаль унадзіўся". Па некаторых павер'ях, Жыжаля імкнуўся знішчыць²³ сваімі забойнымі вогненнымі стрэламі вярхоўны языцкі бог, валадар²⁴ нябеснага агню Пярун." (33)

"Зрэшты, пра Жыжа мала вядома ў Беларусі: яго ведаюць толькі, здаецца, у Менскай губерні. Прыслоўі: "Жыж унадзіўся" — гэта значыць засуха ці пажар сталі часта ўзнікаць; "Няўмычны, як Жыж" — неадчэпны, прыліплівы, як Жыж; "Жыжка села" — нешта накшталт высыпкі ці лішая села, узнікла (на губах). Жыжка ва ўласным значэнні — прышч на губах, вогнікам іначай названы ў Беларусі." (156)

Источники:

Елена Грушко и Юрий Медведев "Словарь славянской мифологии" (8)
У.I.Коваль "Народныя ўяўленні, павер'і і прыкметы" — Гомель, 1995г. (33)
Міфы Бацькаўшчыны: Літаратурна-мастацкае выданьне — Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 1994 (156)

Подготовка статьи: KOT