Главная : Содержание : Файлы : Поиск : Связь : Ссылки

Алфавитный указатель : Список файлов : Форум : E-mail

Илья Комаров© "Frost", 2003г.

Зюзя (Зюзик)

"Ва ўсходнеславянскай мiфалогii — мiфiчная iстота¹⁸, ўвасабленне холаду, бог зiмы. (33)

"Паходзіць ад дзеяслова "зюзець" — мерзнуць, калець ад марозу. Вось якім уяўляюць Зюзю беларусы: ён, кажуць, стары, з белымі, як снег, валасамі на галаве і такой жа даўжэзнай барадой, нізенькага росту, тоўсты; увесь у белай цёплай вопратцы; ногі ў яго босыя і галава нічым не пакрытая. У руцэ носіць жалезную булаву." (156)

"Зюзю ўяўлялi ў выглядзе лысага барадатага невялiкага росту дзеда, якi басанож ходзiць па снезе ў расхрыстаным белым кажусе. Згодна с павер'ямi, Зюзя ўзнiмаў завiруху, мяцелiцу, выклiкаў сцюжу, маразы. Калi быў моцны мароз, лiчылi, што Зюзя бiў булавою, якую заўсёды насiў пры сабе, па дрэвах i бярвеннях, з-за чаго яны трашчалi." (33)

"Каб як-небудзь задобрыць Зюзю, беларусы напярэдадні Новага года гатуюць, як звычайна, куццю, адкладваюць частку яе ў асобную талерку (ці лепш міску) і пакідаюць на ноч на асобным стале: куцця застаецца цэлая, але агульнае павер'е сведчыць, што яе з'ядае Зюзя." (156)

"Даволi распаўсюджаным²⁹ было павер'е аб тым, што калi пералiчыць iмёны ўсiх лысых дзядоў у вёсцы³⁰, мароз памягчэе.

Большую частку зiмы Зюзя праводзiць у лесе, але часам заходзiць у вёску, праяўляючы пры гэтым высакародства: папярэджвае сялян пра жорсткую, суровую зiму на будучы год цi вызваляе ад холаду няшчасную бедную сям'ю." (33)

"Кажуць, нібыта Зюзя, раззлаваўшыся²⁰ на людзей, звычайна стукае сваёй булавой у які-небудзь пень і гэтым магутным ударам робіць такі пераварот, такую ломку па ўсёй зямлі, што зямля, а часам і дамы́ трэскаюцца. Здаралася, кажуць, быць у лесе ў гэты час і пытаць: "Хто гэта там стукае?" На гэтае пытанне быў адказ: "Сам Зюзя стукае, людзей ушчувае".

Пра Зюзю беларусы гавораць з нейкай асаблівай павагай⁸⁰. Прымаўкі: "Зюзя ў хаце, а тут ужо ні снапа на палаце...", "Зюзя на дварэ — куцця на стале"." (156)

Источники:

У.I.Коваль "Народныя ўяўленні, павер'і і прыкметы" — Гомель, 1995г. (33)
Міфы Бацькаўшчыны: Літаратурна-мастацкае выданьне — Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 1994 (156)

Подготовка статьи: KOT
Отдельная благодарность Илье Комарову за предоставленную иллюстрацию